رنگ پیشفرض

رنگ آبی سیر

رنگ سبز

رنگ خاکستری

رنگ نارنجی

 
 
محل کنونی شما: Home
 
 

 

 
 
 
 


ابزار نواحتن سازها

نامه الکترونیک چاپ PDF
فهرست مطلب
ابزار نواحتن سازها
زَخمه
قمیش
آرشه
پیکاپ
شیطانک
سیم‌گیر
تمامی صفحات

در این بخش ابزار آلات نواختن سازها و لوازم جانبی سازها بررسی می شود.

 


 

زَخمه یا مِضراب، ابزاری است که برای تولید صدا از سازهای سیمی و زهی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جنس مضراب در سازها متفاوت است: گاه فلزی و گاه از جنس شاخ یا پلاستیک و بالاخره بعضی اوقات از پر مرغ است.

 

مضرابی که برای نواختن ساز تار استفاده می‌شود، وسیله‌ای است از جنس برنج (آلیاژ) به طول تقریبی سه سانتی‌متر. قسمتی از نصف طول این مضراب، برای آنکه در دست‌های نوازنده راحت قرار گیرد، با موم پوشیده شده است.

 

منبع

سازشناسی؛ تألیف: پرویز منصوری؛ انتشارات زوار؛ تهران: ۱۳۷۹

 


 

قمیش قطعه‌ای از ساقه گیاه قمیش یا گیاهان شبیه به آن است که در بعضی از سازهای بادی مانند سرنا، ابوا، فاگوت، کلارینت و ساکسوفون بکار می‌رود و آلت اصلی تولید صدا در این‌گونه سازها است.


قمیش های دوتیغه فاگوت

در سرنا قمیش از دو تیغه متکی به هم تشکیل شده و انتهای آن دو در حلقه‌ای مسطح محصور شده است.

 

 


 

آرشه یا کمانه وسیله‌ای است که از آن برای نواختن سازهای زهی استفاده می‌شود.

آرشه شامل یک چوب است که به دو سر آن موی دم اسب متصل شده است. موها در نوک آرشه با قطعه‌ای از جنس عاج یا استیل به چوب آرشه می‌چسبند. در ته آرشه قطعه‌ای به نام موگیر که از چوب و صدف ساخته شده کشیدگی موهای آرشه را تنظیم می‌کند. موگیر با پیچ به چوب آرشه متصل می‌شود.

 

در جدول زیر محدودهٔ وزن آرشهٔ سازهای مختلف آمده است.

 

ساز وزن آرشه
ویولن ۵۶ تا ۶۵ گرم
ویولا ۶۶ تا ۷۶ گرم
ویولن‌سل ۷۶ تا ۸۵ گرم
کنترباس ۱۱۵ تا ۱۵۰ گرم


تاریخچهٔ استفاده از آرشه به طور قطع مشخص نیست. در یونان باستان نامی و تصویری از آرشه وجود ندارد، اگرچه قرنها در اروپا یونان را خاستگاه آرشه می‌دانستند. این اشتباه به علت ترجمه اشتباه مضراب به آرشه حاصل شده بوده. قدیمیترین تصویر از آرشه در یک کتاب مذهبی در اسپانیا از قرن 11 میلادی به دست آمده. اما قدیمیترین نام از آرشه در یک سفرنامه به زبان عربی یافت شده. در سفرنامه‌ای که برای خلیفه هارون الرشید نوشته شده نوازندگان رومی در حال نواختن سازی با یک کمان گزارش شده اند. خوارزمی نیز پیش از آن در کتاب مفاتیح العلوم در قرن 10 میلادی ذکر کرده که در خراسان رباب را با آرشه می نوازند. این گزارش می‌تواند ثابت کند که نوازندگی با آرشه خیلی پیشتر از این گزارش رواج داشته. آثاری نیز در چین باستان به استفاده از آرشه اشاره دارند که صحت آنها قطعی نیست. یک تئوری درباره آرشه می‌گوید که استفاده از آن در چین آغاز شده بعد یه ایران و روم بیزانس رسیده و از آنجا از آفریقای شمالی به اسپانیا رسیده. تئوری دیگر می‌گوید که استفاده از آرشه در چهار مرکز چین، ایران، بیزانس و اسپانیا مستقل از هم در حدود قرون 9 و 10 شکل گرفته. هیچکدام از این دو تئوری تا کنون به اثبات نرسیده اند.

 

منابع

Werner Bachmann, Die Anfänge des Streichinstrumentenspiels, Leipzig 1966

  • http://www.andreasgrutter.nl/
  • http://www.britannica.com/eb/article-9016002/bow

 


 

پیکاپ یا زَخمه‌گاه نام قطعه‌ای از سازهای الکتریک زهی است که ارتعاش ایجاد شده از سیم‌ها را دریافت کرده و به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کند تا از طریق تقویت‌کننده‌های صوتی و بلندگو قابل پخش شود و یا توسط دستگاه‌های ضبط صدا ذخیره شود.

۳ پیکاپ مَگنتیک روی یک گیتار فندر استرتوکستر
با نحوهٔ چیدمان فت استرت. پیکاپ سمت راست
هامباکر و دو پیکاپ سمت چپ سینگل کویل هستند.

پیکاپ که معمولاً در سازهایی مانند گیتار الکتریک، گیتار بیس و یا ویلون الکتریک استفاده می‌شود در بخش مرکزی کاسهٔ ساز و اغلب در زیر سیم‌ها -پاره‌ای اوقات در نزدیکی سیم‌ها- نصب می‌شود.

پیکاپ‌های متداول امروزی از لحاظ عملکرد، مورد استفاده و جنس صدایی که تولید می‌کنند به دسته‌های مَگنتیک (مغناطیسی)، پیزوالکتریک (برق‌زای تنشی)، مولتی‌ترنسدوسر (مبدل چندگانه انرژی)، اپتیکال (نوری)، اَکتیو (فعال) و پَسیو (منفعل) دسته‌بندی می‌شوند. از معروف‌ترین و پرطرفدارترین برندهای پیکاپ می‌توان از ای‌ام‌جی، سیمور دانکن، جی‌اندال و دیمارزیو نام برد.

 


 

شیطانک نام قطعه ایست در سازهای موسیقی که وظیفه نگهداری و تقسیم‌بندی سیم‌ها را در بالای دستهٔ ساز بر عهده دارد. جنس شیطانک معمولاً از استخوان است اما امروزه با پلاستیک هم ساخته می‌شود.

 


شیطانک در ساز سه‌تار که با پیکان نشان داده شده است.

منابع

  • فرهنگ ِ سازها، حسین علی ملاح
  • سازشناسی، پرویز منصوری

 


 

سیم‌گیر نام قطعه‌ایست در سازهای موسیقی که در انتهای بدنهٔ سازهایی چون تار و سه‌تار قرار گرفته و وظیفهٔ آن، نگه‌داری سیم‌هاست. جنس سیم‌گیر معمولاً از چوب است.

 

منابع

  • سازشناسی، پرویز منصوری
  • فرهنگ سازها، حسینعلی ملاح
Tags:

اضافه‌ كردن نظر

لطفا از عبارات مناسب استفاده فرمایید.
با تشکر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی