رنگ پیشفرض

رنگ آبی سیر

رنگ سبز

رنگ خاکستری

رنگ نارنجی

 
 
محل کنونی شما: Home
 
 

 

 
 
 
 


سازهای کوبه‌ای

نامه الکترونیک چاپ PDF
فهرست مطلب
سازهای کوبه‌ای
بلز (زنگ، زنگوله)
تومبا
تبلا
دهل
تمبک
دمام
دف
تمپو
نقاره
دایره زنگی
طبل
سنج
مثلث
تیمپانی
زیلوفون
ماریمبا
ویبرافون
ماراکاس
کاستانت
تام تام
گنگ
درامز
کوزه
آینه پیل
شندف
درای(جرس)
پنداریک
تاس
تمامی صفحات

ساز کوبه‌ای یا پرکاشن به هر سازی گفته می‌شود که از طریق ضربه، تکان، سایش، خراش و یا هر عمل دیگری که منجر به نوسان شود، تولید صدا کند. وظیفهٔ اصلی سازهای کوبه‌ای معمولاً اجرای ضرب (ریتم) در متن آهنگ است ولی توانائی اجرای ملودی را هم دارد. این ساز احتمالاً پس از صدای انسانی قدیمی‌ترین نوع ساز است. سازهای کوبه‌ای را کلا می‌توان به ۲ دسته، سازهای کوبه‌ای با کوک معین مثل زیلوفون و سازهای کوبه‌ای با کوک نا معین مثل انواع طبل تقسیم کرد. تاریخچه سازهای کوبه‌ای به هزاران سال پیش برمی‌گردد.

 

بر روی مطلب مورد نظر در فهرست مطالب (روبرو) کلیک کنید.

 


بلز (زنگ، زنگوله)

 

 


تومبا

 

 


تبلا

 

 

 

 


دُهُل نام یکی از سازهای کوبه‌ای موسیقی است. دهل طبلی بزرگ و دورویه‌ای که هر دو طرف آن پوستی از گاو یا گاومیش دارد، است. در متن‌های مختلف نام آن، داول، تاول و داوول آمده است.

 

شکلی از آن به همراه سرنا در مناطق روستایی نواخته می‌شود. نوازنده دهل را با ریسمانی که از شانه‌ها می‌گذرد به خود آویخته و با دو مضراب مختلف می‌نوازد. برخی گفته‌اند انتهای مضراب دهل، پارچه‌ای گلوله‌ای شکل دارد ولی دهل را از یک طرف با چوب کلفتی به نام چنگال و از یک طرف با چوب باریکتری به نام دیرک نوازند. البته در نواحی جنوبی ایران مانند هرمزگان و اطراف آن دهل را با دو دست می‌نوازند.

دهل در خاورمیانه و بویژه ایران دارای گونه‌های فراوان محلی است. برای نمونه در جنوب ایران گونه‌های زیادی از دهل وجود دارد مانند پیپه، جفه، پونکه و تویری.

پیپه نام گونه‌ای از دهل است که در موسیقی بومی ناحیه جنوب ایران و بویژه در گونهٔ از موسیقی به نام لیوا استفاده می‌شود. این نوع موسیقی بیشتر در مراسم شادی و سرور اجرا شده و با آن رقص فردی و جمعی با ضرباهنگ‌های خاص اجرا می‌گردد.

جفه نام گونه‌ای از دهل است که در موسیقی بومی ناحیه جنوب ایران و بویژه در گونهٔ از موسیقی به نام لیوا استفاده می‌شود. این نوع موسیقی بیشتر در مراسم شادی و سرور اجرا شده و با آن رقص فردی و جمعی با ضرباهنگ‌های خاص اجرا می‌گردد.

پونکه نام گونه‌ای از دهل است که در موسیقی بومی ناحیه جنوب ایران و بویژه در گونهٔ از موسیقی به نام لیوا استفاده می‌شود. این نوع موسیقی بیشتر در مراسم شادی و سرور اجرا شده و با آن رقص فردی و جمعی با ضرباهنگ‌های خاص اجرا می‌گردد.

تویری نام گونه‌ای از دهل است که در موسیقی بومی ناحیه جنوب ایران و بویژه در گونهٔ از موسیقی به نام لیوا استفاده می‌شود. این نوع موسیقی بیشتر در مراسم شادی و سرور اجرا شده و با آن رقص فردی و جمعی با ضرباهنگ‌های خاص اجرا می‌گردد.

 

منابع

  • ستایشگر، مهدی. واژه نامهٔ موسیقی ایران زمین جلد اوّل. چاپ دوّم، تهران: اطلاعات، ۱۳۸۱، ISBN 964-423-305-0. ‏

 

 


تُمبَک (تنبک، دمبک، دنبک یا ضَرب) یکی از سازهای کوبه‌ای پوستی است و از نظر سازشناسی جزء طبل‌های جام‌شکل محسوب می‌شود که از این خانواده می‌توان به سازهای مشابه مانند داربوکا در کشورهای عربی و ترکیه و همچنین زیربغلی در افغانستان اشاره کرد.

 

فهرست مندرجات

  • ۱ ساختمان
  • ۲ تاریخچه
  • ۳ ریشه نام
  • ۴ جستارهای وابسته
  • منابع

ساختمان

بدنه تنبک را در گذشته از جنس چوب، سفال و گاهی هم فلز می‌ساختند، لیکن امروزه از جنس چوب می‌سازند. تنبک از قسمت‌های پایین تشکیل شده است:

  • پوست
  • دهانه بزرگ
  • تنه
  • گلویی(نفیر)
  • دهانه کوچک(کالیبر)

 

تاریخچه

قدمت تنبک با نام‌های پهلوی دمبلک و تنبور به پیش از اسلام می‌رسد و طبق نظر دکتر معین دمبک صورت دگرگون‌شدهٔ همین نام است.

تمبک در چند دهه اخیر پیشرفت چشمگیری کرده و به عنوان سازی تکنواز و مستقل مطرح شده است. این پیشرفت مرهون تلاش استادان این ساز است که در این میان نقش استاد حسین تهرانی به قدری اهمیت می‌یابد که از او می‌توان با عنوان پدر تنبک‌نوازی نوین ایران یاد کرد. در جهانی ساختن این ساز، مرحوم ناصر فرهنگ‌فر، مرحوم امیر ناصر افتتاح، استاد محمد اسماعیلی، پژمان حدادی و بهمن رجبی نیز نقش مهمی داشته‌اند.

 

ریشه نام

دربارهٔ وجه تسمیه این ساز، هنوز یک رای نهایی حاصل نشده‌است. گروهی معتقدند که نام این ساز در اصل تنبک بوده و تبدیل آن به تمبک به دلیل قلب حرف «ن» ساکن به «م»، قبل از حرف «ب» است؛ مثل اتفاقی که در تلفظ واژهٔ «شنبه» می‌افتد. اما گروهی دیگر اعتقاد دارند که صورت «تنبک» منشاء منطقی نداشته و به همین دلیل به اشتباه در میان مردم رواج یافته است. اما در نوازندگی این ساز از تکنیک‌هایی به نام‌های «تُم»، «بک»، «پلنگ» و «ریز» استفاده می‌شود. بنابراین چندان بعید نیست اگر نامگذاری «تمبک» بر اساس همین اسامی صورت گرفته باشد. از دیدگاه زبان‌شناسان واژه Tambourine که در زبان‌های اروپایی برای تمبک به کار می‌رود از واژهٔ تنبور پهلوی وام گرفته شده‌است.

 

منابع

  • ستایشگر، مهدی. واژه نامهٔ موسیقی ایران زمین جلد اوّل. چاپ دوّم، تهران: اطلاعات، ۱۳۸۱، ISBN 964-423-305-0. ‏

 


 

زیربَغَلی یکی از سازهای کوبه‌ای است از خانواده تنبک که در افغانستان رواج دارد. زیربغلی همانند کوزه آب است که معمولأ از گل سفال ساخته می‌شود. سرکوچک زیربغلی مانند دهن کوزه باز است و سر بزرگ آن با پوست بز یا پوست آهو پوشانیده شده‌است. زیربغلی با انگشتان هر دو دست نواخته می‌شود. زیربغلی عادی ۶۲ سانتی متر طول داشته و قطر سر بزرگ آن ۱۹ سانتی متر است. این ساز موسیقی محلی که از چوب شیشم نیز ساخته می‌شود و بیشتر در کابل، بخش‌های شمال، شمال شرق و غرب افغانستان یعنی بیشتر در مناطق فارسی‌زبان افغانستان رواج دارد. مشهورترین نوازنده زیربغلی در افغانستان ملنگ نجرابی است.نام دیگر "زیر بغلی"، "کوزه" است.

 


دمام

 

 

 


دف، یکی از سازهای کوبه‌ای در موسیقی ایرانی است.

 

این ساز شبیه به دایره ولی بزرگ‌تر از آن است. چنانکه از کتاب‌های موسیقی و نوشته‌ها و اشعار بر می‌آید، در دوره اسلامی ایران، این ساز برای پشتیبانی از ساز و حفظ وزن به کار می‌رفته و رکن اصلی مجالس عیش و طرب و محافل اهل ذوق و عرفان بوده که قوالان هم با خواندن سرود و ترانه آن را به کار می‌بردند. در کتاب‌های لغت در معنی دف یا دایره می‌نویسند: آن چنبری است از چوب که بر روی آن پوست کشند و بر چنبر آن حلقه‌ها آویزند. در قدیم برای آنکه طنین بهتری داشته باشد روی دف پوست آهو می‌کشیدند.

 

در قدیم دف یا دایره کوچک را که چنبر آن از روی و برنج ساخته می‌شد خمک یا خمبک می‌گفتند. به دست زدن با وزن و به اصطلاح بشکن زدن هم خمبک یا خمبک می‌گفتند.

دف‌هایی هم بوده که بر چنبر آن زنگ تعبیه می‌کردند و می‌نواختند. زنگهای دف را جلاجل می‌گفتند. در دوره اسلامی به کسانی که دف یا دایره می‌نواختند جلاجل زن می‌گفتند.

در ایران کهن جلاجل وسیله‌ای بیضی شکل و بزرگ بود که زنگ‌هایی بر آن می‌بستند و در جنگ‌ها به کار می‌بردند و ظاهراً صدای مهیبی داشته است.

دف را که بر آن زنگوله تعبیه می‌کنند دف زنگی می‌گویند.

پس از آنکه تمبک مجلسی شد به تدریج جای دف را گرفت و از رونق دف کاست و دف را بیشتر در شهرهای کوچک و قصبات در مجالس عیش و سرور به کار می‌بردند به ویژه در کردستان و آذربایجان بسیار متداول بود و نوازندگان ماهر داشت. در سال‌های اخیر دف نوازی در بیشتر شهرهای ایران رایج‌تر شده است و هنر آموزان به آموختن آن روی آورده‌اند. از نوازندگان صاحب سبک آن می‌توان بیژن کامکار و مسعود حبیبی را نام برد که استاد کامکار نقش به سزایی را در شخصیت دادن به این ساز در موسیقی اصیل ایرانی ایفا کرده است و استاد حبیبی با ابداع شیوه مدرنی در نوازندگی این ساز آن را بصورت کاملا اصولی و تکنیکی مانند دیگر سازها در آورده است.

 


نوازندگان دف : بیژن کامکار،مهرداد کریم خاوری، مسعود حبیبی، احمد خاک طینت، پژمان حدادی، حافظ ناظری ، سیاوش ناظری و ....

 

 


تمپو

 

 

 


نقاره

 

 


دایره زنگی نام سازی است از خانواده آلات موسیقی کوبه ای . ساختمان این ساز با تفاوتهایی شبیه دایره است .

 

 


طبل نوعی ساز موسیقی از خانواده پرکاشن است که در رده سازه‌های کوبه‌ای قرار دارد. طبل تشکیل شده از حداقل یک پوسته، به نام پوسته طبل، که به منظور ایجاد صدا بر روی بدنه آن کشیده شده‌است‌. طبل یکی از قدیمی‌ترین و پرکاربردترین سازهای دنیا به شمار می‌رود، و طرح اولیه آن طی صدها سال بدون هیچ تغییری ثابت مانده‌است.

 

دهانه بدنه که پوسته طبل بر روی آن کشیده می‌شود به طور ثابت دایره می‌باشد، اما شکلِ دیگر قسمت‌های آن بسیار گوناگون است. در موسیقی سنتی غرب، رایج‌ترین شکل آن استوانه است. سر دیگر طبل ممکن است باز باشد و یا روی آن هم پوسته کشیده باشند، که به آن طبل دوسر می‌گویند. معمولاً در بین دو سر این نوع طبل‌ها حفره‌ای ایجاد می‌کنند تا صدا تشدید شود.

در گذشته طبل به جز کاربرد در زمینه موسیقی، در ارتباطات نیز کاربرد داشته، و بعضی مواقع از آن برای فرستادن پیام نیز استفاده می‌کردند.

 

 

منابع

  • مقاله‌ای در مورد طبل در وب‌گاه reference.com

 


سنج عبارت از یک صفحه برنجی و فلزی مدور با قطرهای مختلف بین ۲۰ تا ۶۰ سانتیمتر که در وسط سمت بیرونی آن جای دست قرار دارد. نوازنده با دو عدد سنج را به هم می‌کوبد و صدای حماسی آن را صادر می‌کند. از سنج در مراسم سینه زنی و زنجیرزنی عزاداران حسینی استفاده می‌شود.

 

 


مثلث

 

 


تیمپانی سازی از رده سازهای کوبه‌ای و گونه‌ای طبل بزرگ است که از کاسه بزرگی (معمولا از مس) و رویه‌ای از پوست حیوان یا پلاستیک ساخته می‌شود و آن را با چوب‌های طبل مخصوص تیمپانی می‌نوازند. این طبل در ارکسترهای سمفونیک از میانه قرن نوزدهم رایج شد. یکی از ویژگی‌های آن کوک‌پذیری است.

 

 


زیلوفون سازی موسیقایی است از خانواده سازهای کوبه‌ای و احتمالا با ریشهٔ اندونزییایی. معنای «زیلوفون» در زبان یونانی «آوای چوبی» است. این ساز دارای قطعه‌هایی چوبی با طول‌های مختلف است که نت‌های گوناگون را اجرا می‌کنند.

 

 


ماریمبا یکی از سازهای کوبه‌ای است که با ضربه زدن با مضراب‌های مخصوص بر روی صفحات چوبی این ساز، صدا تولید می‌شود.

 

 

 


ویبرافون سازی است از خانواده سازهای کوبه‌ای.

شکل ویبرافون شبیه به سازهای زیلوفون و ماریمبا است با این تفاوت که قطعه‌های آن از جنس آلومینیوم هستند. این قطعه‌ها طول‌های متفاوت دارند و به همین دلیل نت‌های گوناگون را اجرا می‌کنند. ویبرافون می‌تواند مانند پیانو دارای پدال باشد.

 

 


ماراکاس (جغجغه)(به اسپانیایی: Maracas) نام سازیست که به گفته‌ای ریشه آن از سرخ‌پوستان آمریکا است.

در برخی قبایل، از جغجغه در مراسمی برای دعای باران استفاد می‌شده‌است.در برخی قبایل دیگر و به ویژه در میان قبایل با اعتقادات شمن‌باوری، از جغجغه برای احضار روح نیاکان کمک گرفته می‌شده است.

در برخی قبایل، جغجغه یکی از دارایی‌های پرارزش رؤسای قبیله به شمار می‌آمده.

این ساز در حال حاضر یکی از سازهای کوبه ای در موسیقی کلاسیک غربی محسوب می‌گردد.

 

 

 


قاشُقَک یا کاستانیـِت از سازهای کوبه‌ای است.

 

قاشقک متشکل از یک جفت جام چوبی صدفی‌شکل و کوچک است که توسط تسمهٔ نازکی به انگشتان شست و سبابه نوازنده بسته می‌شود و او آن‌ها را به هم می‌زند تا به صدا درآید.

در اواخر دورهٔ عثمانی در آناتولی رقاصه‌های مرد که کوچک نامیده می‌شدند در حال رقص معمولاً قاشقک‌هایی نیز می‌نواختند که چارپاره نام داشت. چارپاره در میان عثمانیان بعداً جای خود را به سنج‌های دستی به نام زل دارد.

نوازنده‌های قاشقک در اروپا معمولاً همان رقاصه‌های سبک اسپانیولی هستند.

 

 

منابع

اسپات، زیگموند، چگونه از موسیقی لذت ببریم،ترجمه پرویز منصوری، تهران: انتشارات زمان، چاپ سوم، ۱۳۶۵.

 

 


تام تام

 

 

 

 


گنگ

 

 

 


درام یا درامز (به انگلیسی: Drum) که در زبان انگلیسی به معنی طبل است، در زبان فارسی معادل «Drum Kit» به معنای مجموعه‌ای از طبل‌ها، سنج‌ها و دیگر سازهای کوبه‌ای است که در کنار هم یک ساز واحد و مستقل را تشکیل می‌دهند. این ساز معمولاً در موسیقی جاز، راک و پاپ کاربرد دارد و به نوازنده آن درامِر می‌گویند.

 

 

 


کوزه:

مقدمه

سازهای کوبه ای از قدیمی ترین سازهایی هستند که از هزاران سال پیش تمدن بشری از آنها استفاده میکرده است. اولین استفاده بشر از سازهای کوبه ای برای برقراری ارتباط راه دور بوده و بتدریج برای مراسم شادی، عزا، تشریفات مذهبی و ... از آنها استفاده شده است.
سازهای کوبه ای به همراه سازهای بادی برنجی از زمانهای دور در خدمت موسیقی بوده اند که این نشان دهنده لزوم وجودی آنها در موسیقی است. ریتم نیاز طبیعی هر انسان است و شاید یادآوری این مطلب برای شما جالب باشد که در هر فرهنگ و کشوری که نگاه کنید، کودکان علاقه مفرط دارند تا با چوب روی سطل یا شیء مشابه بکوبند که این مسئله نیاز فطری انسان به ریتم را نمایش می دهد.
اصطلاح سازهای کوبه ای یا Percussion از ریشه Percutere لاتین به معنی to strike (ضربه زدن) است. اما در مجموع به تمامی سازهای که بوسیله ضربه زدن، تکان دادن و یا کشیدن با دست یا وسیله ای شبیه چکش، صوت تولید میکنند ساز کوبه ای گفته میشود.
سازهای کوبه ای با مواد مختلف و در ابعاد و طرحهای گوناگون بسته به فرهنگ موسقیائی هر کشور تولید میشوند، این گونه سازها بسته به نوع استفاده از مواد مختلفی از جمله : فلز ، چوب ، سفال و پلاستیک و....... ساخته میشوند.

استفاده روزافزون از این نوع سازها و اختلاط انواع مختلف موسیقی(دهکده جهانی در موسیقی) سبب شده است تا امروزه شاهد نو آوری های زیادی در طراحی و متریال در این نوع ازسازها باشیم.

در این مقاله به بررسی سیر تحول در طراحی وفرم و استفاده از مواد جدید در ساز کوبه ای ، آئینی- کوزه ( udo )- خواهیم پرداخت. این ساز که از جنس سفال ساخته میشود در کشورهای مختلف با اسا می و اشکا ل مختلف شناخته می شود.

شکل کلی این ساز عموما به فرم یک کوزه گلابی شکل با دهانه باز(سوراخ)میباشد که بسته به کشور های گوناگون دارای اندازه و فرم متفاوتی است ، لازم به ذکر است که در بعضی کشورها مانند آفریقا این ساز دارای دو دهنه (سوراخ) است.در ادامه انواع آن را بررسی خواهیم کرد.

در انجام این تحقیق از روش کتاب خانه ای ، همچنین سایتهای اینترنتی متناسب با موضوع و اطلاعات شخصی با توجه به تخصصی که در زمینه موسیقی و صنایع دستی دارم ،استفاده شده است.لازم به ذکر است که در مراحل تحقیق با محدودیت و کمبود  منابع دست اول مواجه بودم.

در انجام مراحل این تحقیق به این نتیجه رسیدم که در قرن هجوم فرهنگی از جمله هجوم هجوه های موسیقیائی و با توجه به نیاز جامعه باید تحول و تنوعی در موسیقی ایجاد کردکه علاوه بر جذابییت، متناسب با فرهنگ ایرانی باشد.

یکی ازاین راهها طراحی سازهای نو متناسب با فرهنگ موسیقی ایرانیست.همان طور که هر نوع وسیله دیگری متناسب با زندگی امروز اهمییت خاص خود را دارد،تنوع سلیقه در موسیقی نیز ویزگی زندگی مدرن بوده و یکی از ضروریات زندگی امروز محسوب میشود.

در این مقاله استفاده از مواد و طرح در ساخت ساز کوبه ای کوزه به عنوان یک راه کار ارائه شده است و نمونه ایست ازهزار خروار.

مشاهده خواهیم کرد با توجه به اینکه این نوع ساز متعلق به دیگر کشورها است و با فرهنگ غربی سنخیتی ندارد اما آلمان ها به خوبی از پس این قضیه بر آمده و با استفاده از تکنولوزی روز محصولی با کیفیت به مراتب بالاتر از سازهای تولید شده در کشورهای مالک این ساز تولید نموده وبازار این محصول را نیز به خود اختصاص داده اند .

با توجه به پیشینه سفال در ایران و وجود هنرمندان درجه اول در این رشته ،همچنین بومی بودن اینگونه سازها چرا باید تولید این نوع محصولات در ذیگر کشورها انجام گیرد.

با توجه به نکات فوق و وجود استعدادهای بالقوه در کشور  ، بهتراست که ساخت این گونه سازها در کشور صورت گیرد تا علاوه بر اشتغال زائی ، محصول تولید شده از همه نظر با فرهنگ کشورمان متناسب باشد..به امید آن روزکوزه سیستان و بلوچستان

این ساز در استان سیستان و بلوچستان به نام کوزه معروف است که عموما به صورت جفتی و به همراهی یک طشت فلزی نواخته میشود. کلپورگان مرکز توليد نوعی سفال در بلوچستان است که در  30 کيلومتری شهرستان سراوان واقع شده و نوع خاص سفال کلپورگان در ايران کاملاً مشخص است و شباهتی از نظر توليد و رنگ به سفالهای. ديگرمناطق ايران ندارد  سفال کلپورگان توسط زنان بلوچ و به صورت کاملاً ابتدايی توليد می شود.  در ساخت سفال، مردان فقط وظيفه حمل خاک از تپه تا محل سفالگری و آماده کردن گل را به عهده دارند و تمامی مراحل ساخت همانطور که گفته شد توسط زنان انجام می گيرد. گل با دست زنان سفال ساز شکل می گيرد و تراش داده می شود .این سفالها به صورت دست ساز و به رنگ قرمز وعموما با وزن نسبتا زیاد ساخته میشوند .نوازنده ساز جهت کوک کردن و تولید صدای دلخواه از آب استفاده میکند بدین صورت که کوزه ها را به اندازه لازم از آب پر میکند.جالب است بدانید از این کوزه برای مصارف دیگر روزانه نیز استفاده می شود.

شکل 1-کوزه سیستان و بلوچستان

کوزه میناب

در میناب کوزه هائی به مراتب نازکترازکوزه های سیستان و به رنگ سفید ودر اندازه های  مختلف ساخته می شود. این کوزه ها نیز مصارف گوناگون از جمله نواختن دارند. این ساز دارای بدنه کروی شکل است که ایستائی آن را مشکل میکند همچنین دارای گلوئی استوانه ای شکل دارد و نوازنده برای تولید صوت از دهانه و بدنه آن استفاده میکند.

شکل 2- کوزه میناب

گاتام gatam (کوزه هندی)

گاتام ساز کوبه ای هندی  نیز از جنس سفال میباشد. معمولا  به رنگ قرمز و در سایزهای مختلف ساخته می شود. صدائی شبیه کوزه های سیستان دارد.نوازندگان هندی این ساز جزء بهترین و حرفه ای ترین نوازندگان جهان میباشند. همچنین تنوع ریتم در موسیقی هندی باعث استفاده بیشتر این ساز در این نوع موسیقی شده است.

شکل 3- گاتام (کوزه هندی)

کاسوره

سا زی است کوبه ای که روی آن پوست کشیده میشود و معمولا از سفال ساخته میشود. این ساز به صورت تکی،جفتی،و سه تیکه ساخته میشود.در ایران از این ساز بیشتر در نواحی جنوب استفاده میشود،ولی در اغلب نقاط دنیا بالاخص در موسیقی عربی به شکلهای گوناگون یافت می شود.

شکل 4-کاسوره سه تیکه ساخت ایران

در طراحی udo از تلفیق کوزه و کاسوره های نقاط مختلف دنیا استفاده شده است.

Udo اودو(کوزه آفریقا ئی)

در آفریقا نیز سازی از جنس سفال رواج دارد که صدائی شبیه به کوزه ایران و هند دارد با این تفاوت که آنها در گلوی ساز نیز سوراخی ایجاد میکنند.ریشه اصلی نام این ساز(udo) از همین آفریقایی گرفته شده است. زنان در نیجریه از یک کوزه که سوراخی در گلویش ایجاد کرده اند، به منظور ارتباط با ارواح در گذشتگان خود بهره می برند. به این صورت که این کوزه تک سوراخه را به غار برده و در آنجا شروع به نواختن می کنند. فضای آکوستیک غار نیز برای تشدید صدای کوزه به نوازنده خیلی کمک می کند تا حس وحال خوبی بدست آورد. در آنجا به این کوزه "اودو" می گویند.متاسفانه از این ساز تصویری پیدا نکردم.

Udo ساخت شرکت آلمانی "شلاگ ورک"  Schlagwerk

تحول در طراحی و استفاده از سرامیک در ساخت ساز، دستاورد نگاه نو و علمی از دید صنایع دستی در ساخت ساز اودو در یکی از شرکتهای ساز سازی در آلمان گردیده است. استقبال زیاد از این نوع ساز باعث ترغیب طراحان وسازندگان ساز در آلمان گردیده است. نوع تغییر یافته کوزه های نقاط مختلف دنیا با رویکرد جدید در نوع صدا دهی و تلفیق چند ساز مختلف هم اکنون در این شرکت تولید میشود و تنوع در طرح و شکل و صدا باعث استقبال خوب از این ساز جدیدشده است.این نمونه ساز که شرکت آلمانی "شلاک ورگ" تهیه کرده است نیز به نام  "اودو "معروف است. بدلیل اینکه ریشه اصلی این ساز از یک ساز آفریقایی به همین نام گرفته شده است. در عین حالیکه تفاوت های زیادی با نمونه آفريقايي دارد.این پروسه در این شرکت از 20 سال قبل آغاز گردیده است.

شکل 5-اودو سرامیکی ساخت   Schlagwerk آلمان   U 78 Side Skin Udu

جنس ساز UDU از سرامیک است و سه حفره روی آن وجود دارد. بزرگترین حفره با پوستی که روی آن کشیده شده در وسط ساز قرار گرفته است. دو حفره کوچک و بزرگ دیگر تغییراتی در صدا و فرکانس این ساز بوجود می آورند. UDU می تواند جانشین چندین ساز ضربی باشد و کارنوازندگان را در سفرهای دور ونزدیک آسان کند.

میتوان udo را تلفیقی از کوزه ایران ، کاسوره عربی ، اودوی آفریقا و گاتام هندی دانست، صدای اودو در حال حاضر تلفیقی از چهار ساز مختلف است . یکی صدای روی پوست که یادآور کاسوره وتمپوی عربی است. دوم صدای یک ساز کوبه ای هند به نام کنجیره، سوم صدای تنبک ایرانی و چهارم همان صدای اصلی اودو آفریقا یا کوزه ایران است.

تغییر در اندازه ، اضافه کردن پوست بر روی بدنه سرامیکی، و افزودن یک حفره کوچک بر ساز UDU باعث شده که این وسیله از نظر تولید صدا غنی تر شود و براحتی نه تنها ریتم و تکنیک های افریقائی، بلکه ریتم های ایرانی، هندی و عربی بر روی پوست و بدنه این ساز قابل اجرا باشند.
از محاسن این ساز، اجرای تکنیک های مختلف است. تکنیک های هندی، ایرانی، افریقائی. حتی یک نوازنده معمولی هم می تواند با کف دست روی ساز بزند و صدای مطلوب از آن تولید کند. اما برای اجرای بعضی سازها حتما باید تکنیک آن را بطور دقیق بکار برد تا صدای درست شنیده شود.حتی امکان دارد کسی نوازنده هم نباشد اما با یک تکنیک ساده بر روی پوست یا بدنه این ساز اجرای خوبی داشته باشد.البته این شرکت این ساز را در انواع مختلف و در سایزها و صدا دهی متنوع تولید کرده که برای سلیقه های مختلف مناسب است و بعضی از آنها قابلییت کوک شدن نیز دارند.

شکل 6- انواع udo سرامیکی ساخت Schlagwerk آلمان

Udo فایبرگلاس

تنوع در مواد و طرح در ساخت این ساز به همین جا ختم نمیشود ، جذابیت شکلی و صوتی این ساز غربیان را به ساخت انواع جدیدتر این ساز ترغیب کرده است تا آنجائی که از مواد فایبر گلاس برای ساخت این نمونه استفاده کرده اند.

شکل 7- اودو فایبر گلاس

این نوع udo ساخت کارخانه سازسازی roland  اندونزی است. این ساز طوری طراحی شده است که علاوه بر استفاده از دهنه و بدنه از پوست و انتهای ساز نیز میتوان جهت صدادهی استفاده کرد. همچنین سوراخی در آن تعبیه گردیده است که میکروفون قلمی مستقیما به ساز متصل میشود و کار صدابرداری را آسان میکند.دوام و استحکام این نوع به دلیل استفاده از فایبرگلاس از محاسن دیگر این مدل میباشد.

استفاده از رنگ و طرح در این ساز به شکلی است که انسان را به یاد سفالهای کلاسیک یونان باستان میاندازد.

نگاه نهائی

در انجام مراحل این تحقیق به این نتیجه رسیدم که در قرن هجوم فرهنگی از جمله هجوم هجوه های موسیقیائی و با توجه به نیاز جامعه باید تحول و تنوعی در موسیقی ایجاد کردکه علاوه بر جذابییت، متناسب با فرهنگ ایرانی باشد. یکی ازاین راهها طراحی سازهای نو متناسب با فرهنگ موسیقی ایرانیست.همان طور که هر نوع وسیله دیگری متناسب با زندگی امروز اهمییت خاص خود را دارد،تنوع سلیقه در موسیقی نیز ویزگی زندگی مدرن بوده و یکی از ضروریات زندگی امروز محسوب میشود.

در این مقاله استفاده از مواد و طراحی نو در ساخت ساز کوبه ای کوزه به عنوان یک راه کار ارائه شده است و نمونه ایست ازهزار خروار.

مشاهده میکنیم با توجه به اینکه این نوع ساز متعلق به دیگر کشورها است و با فرهنگ غربی سنخیتی ندارد اما آلمان ها به خوبی از پس این قضیه بر آمده و با استفاده از تکنولوزی روز ،محصولی با کیفیت به مراتب بالاتر از سازهای تولید شده در کشورهای مالک این ساز تولید نموده وبازار این محصول را نیز به خود اختصاص داده اند .

با توجه به پیشینه سفال در ایران و وجود هنرمندان درجه اول در این رشته ،همچنین بومی بودن اینگونه سازها چرا باید تولید این نوع محصولات در ذیگر کشورها انجام گیرد.

با توجه به نکات فوق، و وجود استعدادهای بالقوه در کشور  ، بهتراست که ساخت این گونه سازها در کشور صورت گیرد تا علاوه بر اشتغال زائی ، محصول تولید شده نیز از همه نظر با فرهنگ کشورمان متناسب باشد...  به امید آن روز


منابع و مآخذ

گروه دف نوازی هیـــــوا

1.ستایشگر/مهدی/ وازه نامه موسیقی ایران زمین/انتشارات اطلاعات/تهران/1375

2.وجدانی/بهروز/ فرهنگ تفسیری موسیقی/نا شر مترجم/تهران/1371

3.گرجستانی/سعید/ سفال و سرامیک/دانشگاه هنر/تهران/بهار1379

4.منصوری/پرویز/ سازشناسی/انتشارات زوار/تهران/چاپ دوم 1380

 

 


آینه پیل

 

 


شندف

 

 


درای(جرس)

 

 


پنداریک

 

 


تاس

Tags:

نظرات  

 
#3 شیما ۱۳۹۱-۱۰-۱۰ ۱۹:۱۲
سلام خسته نباشی میخواستم بپرسم تو کدوم سایت باید برم تابتونم نواختن سازهای توسط اساتید بزرگ جهان را مشاهده کنم ساز دف
نقل قول | گزارش به مديريت
 
 
#2 elahe ۱۳۹۱-۰۹-۲۴ ۱۹:۲۷
salam. man xilaphone kromatic mikham! az koja mitonam peyda konam?
نقل قول | گزارش به مديريت
 
 
#1 محمدفلاح ۱۳۹۰-۰۸-۱۸ ۰۶:۴۰
سلام می خواستم بپرسم پنداریک چه سازیست و کی ساخته ومربوط به کدام ناحیه است؟چگونه میشه تهیه کرد؟ممنون
نقل قول | گزارش به مديريت
 

اضافه‌ كردن نظر

لطفا از عبارات مناسب استفاده فرمایید.
با تشکر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی